Bir sözleşmeyi imzalamak için yazıcıya, tarayıcıya veya kurye hizmetine ihtiyacınız olduğu günler geride kaldı. Türkiye'de elektronik imza hem yasal hem de giderek yaygınlaşan bir uygulama. Ancak hangi tür elektronik imzanın hangi durumda geçerli olduğu, yasal çerçevenin ne söylediği ve dijital imza ile elektronik imza arasındaki farklar çoğu kişi için hâlâ belirsiz.
Bu rehberde Türkiye'deki elektronik imza mevzuatını, farklı imza türlerini ve sözleşmelerinizi online olarak nasıl güvenle imzalayabileceğinizi adım adım açıklıyoruz.
5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu: Temel Çerçeve
Türkiye'de elektronik imzanın yasal altyapısı 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ile oluşturulmuştur. 2004 yılında yürürlüğe giren bu kanun, elektronik imzanın hukuki geçerliliğini düzenleyen temel mevzuattır.
Kanunun en önemli maddelerinden biri şudur:
"Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur." (Madde 5)
Bu, doğru şekilde oluşturulmuş bir elektronik imzanın ıslak imza ile aynı yasal güce sahip olduğu anlamına gelir. Ancak burada "güvenli elektronik imza" kavramı kritik bir ayrım noktasıdır.
Kanunun Kapsadığı Temel Konular
- Elektronik imzanın tanımı ve türleri
- Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının (ESHS) yükümlülükleri
- Güvenli elektronik imzanın hukuki geçerliliği
- Zaman damgası ve veri bütünlüğü
- Cezai yaptırımlar ve sorumluluklar
Elektronik İmza Türleri: SES, AES ve QES
Türkiye'deki elektronik imza sistemi, AB'nin eIDAS düzenlemesine paralel olarak üç ana kategoride değerlendirilir:
1. Basit Elektronik İmza (SES - Simple Electronic Signature)
Tanım: E-posta ile onay, bir web formunda "Kabul Ediyorum" butonuna tıklama veya dijital bir tuval üzerinde imza çizme gibi yöntemler basit elektronik imza kapsamındadır.
Yasal Durum:
- Türk hukukunda delil niteliği taşır
- Birçok ticari sözleşme için yeterlidir
- Borçlar Kanunu kapsamında tarafların serbest iradelerini yansıtır
- Mahkemede geçerli bir kanıt olarak sunulabilir
Ne Zaman Kullanılır:
- Ticari sözleşmeler (hizmet, danışmanlık, freelance)
- Kira sözleşmeleri
- İş sözleşmeleri
- Gizlilik anlaşmaları (NDA)
- Satış sözleşmeleri
CanUSign bu kategoride çalışır ve çoğu iş sözleşmesi için tam olarak yeterli olan güvenli bir basit elektronik imza çözümü sunar.
2. Gelişmiş Elektronik İmza (AES - Advanced Electronic Signature)
Tanım: İmza sahibine özgü olarak oluşturulan, imza sahibinin kimliğini doğrulayan ve imzalanan verideki herhangi bir değişikliği tespit edebilen elektronik imzadır.
Özellikleri:
- İmza sahibine münhasırdır
- İmza sahibinin kontrolü altındaki verilerle oluşturulur
- İmzalanan veriye bağlıdır (değişiklik tespit edilebilir)
- Kimlik doğrulama mekanizması içerir
3. Nitelikli Elektronik İmza (QES - Qualified Electronic Signature)
Tanım: 5070 sayılı Kanun'da "güvenli elektronik imza" olarak adlandırılan bu tür, en yüksek güvenlik seviyesine sahiptir.
Gereklilikleri:
- Nitelikli elektronik sertifika (akıllı kart veya USB token)
- Akredite bir ESHS tarafından verilmiş sertifika
- Güvenli imza oluşturma aracı (HSMA)
Türkiye'de QES Sağlayıcıları:
- TÜBİTAK BİLGEM Kamu SM (Kamu Sertifikasyon Merkezi)
- e-Güven (özel sektör)
- Türktrust
Ne Zaman Zorunludur:
- Resmi devlet işlemleri
- e-Devlet üzerinden yapılan başvurular
- Kamu ihale süreçleri
- Bazı vergi ve gümrük işlemleri
- Noterlik gerektiren belgeler
e-Devlet ve Elektronik İmza
Türkiye'nin e-Devlet sistemi, vatandaşların devlet hizmetlerine dijital olarak erişmesini sağlar. e-Devlet üzerinden yapılan birçok işlem için nitelikli elektronik imza (QES) gereklidir.
e-Devlet ile İlişkili Kurumlar
TÜBİTAK BİLGEM: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'nun bilişim enstitüsü. Kamu kurumları için elektronik sertifika hizmetleri sunar.
KamuSM (Kamu Sertifikasyon Merkezi): Kamu kurum ve kuruluşlarına nitelikli elektronik sertifika sağlayan merkez. e-İmza kartları ve sertifikaları buradan temin edilir.
e-Devlet İçin e-İmza Nasıl Alınır?
- Başvuru: KamuSM veya akredite bir ESHS'ye başvurun
- Kimlik Doğrulama: Nüfus cüzdanı veya TC kimlik kartı ile yüz yüze kimlik doğrulaması
- Akıllı Kart/Token: Elektronik sertifika yüklü akıllı kart veya USB token teslim alın
- Kurulum: Bilgisayarınıza gerekli yazılımları yükleyin
- Kullanım: e-Devlet ve diğer resmi platformlarda kullanmaya başlayın
Maliyet: Nitelikli elektronik imza sertifikası genellikle yıllık 200-500 TL arasında değişir (sağlayıcıya göre farklılık gösterir).
Hangi Sözleşmeler İçin Hangi İmza Türü Gerekli?
Bu, en çok sorulan sorulardan biri. İşte net bir tablo:
Basit Elektronik İmza (CanUSign) Yeterli Olan Durumlar
- Ticari sözleşmeler: Hizmet anlaşmaları, danışmanlık sözleşmeleri, tedarikçi anlaşmaları
- Kira sözleşmeleri: Konut ve işyeri kira kontratları
- İş sözleşmeleri: İşe alım, freelance, proje bazlı çalışma
- Gizlilik anlaşmaları: NDA, veri koruma sözleşmeleri
- Satış sözleşmeleri: Ürün ve hizmet satışı
- Ortaklık anlaşmaları: İş ortaklığı, distribütörlük
Nitelikli Elektronik İmza (QES) Gereken Durumlar
- Gayrimenkul satışı: Tapu devir işlemleri (noter zorunlu)
- Kamu ihaleleri: EKAP üzerinden e-imza ile teklif verme
- Vergi işlemleri: e-Beyanname, e-Fatura onayı
- Resmi devlet başvuruları: e-Devlet üzerinden yapılan işlemler
- Şirket kuruluşu: MERSİS üzerinden şirket tescili
Elektronik İmzanın Geçerli Olmadığı Durumlar
Türk hukukunda bazı işlemler mutlaka ıslak imza veya noter onayı gerektirir:
- Taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri
- Evlenme sözleşmesi
- Miras ile ilgili bazı işlemler
- Kefalet sözleşmeleri (6098 sayılı TBK Madde 583)
CanUSign ile Sözleşme İmzalama: Adım Adım
Günlük iş sözleşmeleriniz için nitelikli elektronik imzaya (ve onun maliyetine) ihtiyacınız yok. CanUSign ile birkaç dakika içinde sözleşmelerinizi oluşturup imzalatabilirsiniz:
1. Sözleşmenizi Yükleyin veya Oluşturun
PDF, görsel veya CanUSign'ın hazır şablonlarından birini seçin. Yapay zeka destekli editörümüz Türkçe sözleşme oluşturmayı kolaylaştırır.
2. İmza Alanlarını Belirleyin
Sözleşme üzerinde imza atılacak noktaları işaretleyin. Birden fazla imzacı ekleyebilirsiniz.
3. İmza Bağlantısını Paylaşın
Her imzacı için benzersiz bir bağlantı oluşturulur. Bu bağlantıyı e-posta, WhatsApp veya herhangi bir mesajlaşma uygulaması ile paylaşabilirsiniz.
4. Online İmzalayın
İmzacılar herhangi bir cihazdan (bilgisayar, tablet, telefon) imzalarını atabilir. Hesap oluşturmalarına gerek yoktur.
5. İmzalı Belgeyi İndirin
Tüm imzalar tamamlandığında, denetim sertifikası ile birlikte imzalı PDF'inizi indirin. Her şey sözleşme başına sadece 1 EUR.
Elektronik İmzanın Güvenliği
CanUSign her imza sürecinde şu güvenlik önlemlerini alır:
- Zaman damgası: Her imzanın tam tarih ve saati kayıt altına alınır
- IP adresi kaydı: İmzacının IP adresi denetim günlüğüne eklenir
- Belge bütünlüğü: İmzalanan belgenin sonradan değiştirilmediği doğrulanabilir
- Denetim sertifikası: Tüm imza sürecinin detaylı kaydı PDF'e eklenir
Bu kayıtlar, olası bir anlaşmazlık durumunda mahkemede güçlü bir delil niteliği taşır.
Sonuç: Doğru İmza Türünü Seçin
Türkiye'de elektronik imza yasal ve güvenilir bir çözümdür. Önemli olan, hangi durum için hangi tür imzanın gerekli olduğunu bilmektir:
- Devlet işlemleri, kamu ihaleleri, vergi beyannameleri gibi resmi süreçler için nitelikli elektronik imza (e-İmza) kullanın
- Ticari sözleşmeler, kira kontratları, iş sözleşmeleri gibi günlük iş süreçleri için CanUSign ile hızlı ve uygun maliyetli çözüm elde edin
Karmaşık bürokratik süreçlerle uğraşmadan, dakikalar içinde sözleşmelerinizi imzalatmak mı istiyorsunuz? CanUSign'ı ücretsiz deneyin ve ilk sözleşmenizi hemen oluşturun.